Dat ik dol ben op besparen wist je natuurlijk al wel, je bent immers op mijn blog over dit onderwerp. Dat ik ook een ontzettende geschiedenisnerd ben, is misschien een wat grotere verrassing. Ik heb daarom al een hele tijd het idee om deze dingen te combineren en meer onderzoek te doen naar besparen (en boodschappen) in de geschiedenis. Toen mij afgelopen week een artikel onder ogen kwam over Etos en hun rijke geschiedenis in het geldbesparend winkelen, vond ik het tijd om dit idee weer op te pakken.

Dat had ik niet verwacht

Als ik aan een drogisterij met goede aanbiedingen denk, is dat niet direct Etos. Ik denk bij Etos trouwens ook meteen aan Albert Heijn. Toch ligt de oorsprong van de drogisterij bij een heel ander oer-Nederlands bedrijf. Etos is namelijk ontstaan uit de verbruikscoöperatie van lampenfabrikant Philips. En juist die verbruikscoöperatie zorgde ervoor dat de medewerkers van Philips een goede prijs betaalden voor hun boodschappen.

Eindhoven (toch niet) de gekste?

Aan het begin van de vorige eeuw was Philips enorm belangrijk voor Eindhoven. Het was een belangrijke werkgever en een werkgever die het welzijn van zijn werknemers hoog in het vaandel had staan.

De middenstand van Eindhoven wilde natuurlijk graag een graantje meepikken van het succes van de lampenfabriek. Dus als Philips een loonsverhoging gaf aan zijn werknemers, verhoogde de middenstand hun prijzen met hetzelfde percentage. Daar was Anton Philips, de toenmalige directeur, niet zo blij mee en daarom werd in januari 1919, nu honderd jaar geleden, de Coöperatieve Verbruiksvereeniging geopend.

Als werknemer kon je hier de basisboodschappen doen. Als je de bonnetjes bewaarde, kreeg je aan het einde van het jaar 8% van het totaal terugbetaald. Een leuke korting dus. Na het openen van nog meer winkels bleef het concept groeien. Tot ook in Eindhoven de crisis toesloeg.

De crisis slaat toe

Waar juist in een crisis korting extra van pas kan komen, konden de ontslagen werknemers van Philips niet langer bij de Philips Coöperatieve Verbruiksvereeniging shoppen en daardoor ging het ook slechter met de vereniging.

Philips besloot daarom om de winkels voor iedereen open te stellen en toen ontstond de naam Etos. Etos is de afkorting van Eendracht, Toewijding, Overleg en Samenwerking en alle winkels en aanverwanten werden in één nacht veranderd. Kun je je dat in deze tijd nog voorstellen?

De korting van 8% voor Philips-medewerkers bleef wel bestaan en zelfs meer winkels gingen die korting geven. Inmiddels krijg je die korting niet meer. Dat veranderde toen Albert Heijn de keten in 1973 overnam en die link tussen beide bedrijven klinkt je vast een stuk bekender in de oren.

Ook wat er voor de 8% korting in de plaats kwam, kennen we vandaag de dag nog steeds: de koopzegels. Maar dat levert echt flink minder op dan 8%…

Ik vond dit erg leuk om te ontdekken. Als geboren en getogen Eindhovense vind ik het wel heel erg dat ik niet wist dat Etos (waar ik trouwens ook nog even stage heb gelopen) zulke belangrijke roots heeft in Eindhoven en bij Philips.

Ook wel leuk om te merken dat korting niet alleen iets van deze tijd is, al ben ik wél blij dat we tegenwoordig wat hogere kortingen hebben…

Bron: Eindhovens Dagblad en Regionaal Historisch Centrum Eindhoven